Vài năm gần đây, khi chọn thảm Yoga, nhiều người không chỉ hỏi độ dày bao nhiêu hay giá bao nhiêu. Câu hỏi xuất hiện nhiều hơn là thảm làm từ chất liệu gì, có phân hủy được không, có mùi hóa chất không. Cao su tự nhiên, nút bần, sợi đay dần được nhắc đến bên cạnh TPE hay PVC quen thuộc. Bài này không nhằm thuyết phục ai đổi thảm. Chỉ là một cái nhìn thực tế: vì sao xu hướng này xuất hiện, các chất liệu khác nhau ở đâu, và có đáng để cân nhắc hay không.
Vì sao chất liệu tự nhiên được nhắc đến nhiều hơn
Thảm TPE hay PVC phổ biến vì nhẹ, giá hợp lý, màu sắc đa dạng. Nhưng đó cũng là loại nhựa tổng hợp, gần như không phân hủy tự nhiên, và một số người tập nhạy cảm sẽ ngửi thấy mùi nhựa khá rõ trong vài tuần đầu sử dụng. Khi người tập Yoga ngày càng quan tâm đến việc tập luyện gắn với lối sống lành mạnh nói chung, câu hỏi về nguồn gốc vật liệu của chính tấm thảm mình nằm lên mỗi ngày cũng tự nhiên xuất hiện.
Đây không phải trào lưu nhất thời. Nhiều thương hiệu Yoga trên thế giới đã chuyển một phần dòng sản phẩm sang cao su tự nhiên, nút bần hoặc sợi đay từ vài năm nay, và xu hướng này đang dần rõ hơn ở thị trường trong nước. Điều đáng nói là mức độ quan tâm tăng lên không đi kèm hiểu biết đầy đủ về sự khác biệt giữa các chất liệu. Nhiều người đổi thảm chỉ vì thấy chữ “tự nhiên” trên bao bì, mà chưa chắc đó là lựa chọn phù hợp với cách mình tập.
Cao su tự nhiên, nút bần và đay khác nhau ở điểm nào
Cao su tự nhiên (natural rubber) thường làm lớp đế, bám sàn rất tốt, có độ đàn hồi cao nên êm chân hơn TPE ở cùng độ dày. Nhược điểm là nặng hơn, một số loại có mùi cao su nhẹ lúc mới mở, và giá thường cao hơn hẳn thảm TPE thông thường.
Nút bần (cork) thường phủ lên trên lớp đế cao su, tạo bề mặt hơi nhám tự nhiên, càng đổ mồ hôi càng bám hơn, khác hẳn cảm giác trơn trượt của một số loại TPE khi ướt. Bề mặt nút bần cũng có đặc tính kháng khuẩn tự nhiên, ít giữ mùi hơn. Điểm cần lưu ý là bề mặt này không mềm mại bằng nhựa, và hoa văn vân gỗ tự nhiên khiến mỗi tấm thảm không tấm nào giống tấm nào hoàn toàn.
Sợi đay (jute) ít phổ biến hơn hai loại trên, thường kết hợp với cao su làm lớp bề mặt cho các bài tập nhẹ nhàng, tĩnh tại như Yin Yoga hoặc thiền. Đay khá cứng, không phù hợp cho các bài có nhiều tư thế nằm sấp hay chống tay lâu, nhưng bù lại rất bền và thoáng khí.
Đổi thảm tự nhiên có thực sự cần thiết
Câu trả lời thật ra phụ thuộc vào lý do bạn muốn đổi. Nếu bạn nhạy cảm với mùi nhựa, hay tập những bài đổ mồ hôi nhiều và cần độ bám ổn định khi ướt, thảm cao su tự nhiên hoặc phủ nút bần thường mang lại trải nghiệm rõ rệt hơn hẳn TPE. Nếu bạn quan tâm đến việc giảm rác thải nhựa trong sinh hoạt hằng ngày, đây cũng là một lựa chọn hợp lý về lâu dài, vì các chất liệu này phân hủy sinh học tốt hơn.
Nhưng nếu thảm TPE hiện tại vẫn đang phục vụ tốt, không có mùi khó chịu, không trơn trượt khi tập, thì việc đổi thảm chỉ vì chất liệu đang được nhắc nhiều không phải lý do đủ thuyết phục. Một tấm thảm còn dùng tốt bị bỏ đi sớm cũng không phải là lựa chọn bền vững, dù chất liệu thay thế có “xanh” đến đâu. Đáng cân nhắc hơn là chờ đến khi thảm cũ thật sự cần thay, rồi lúc đó nhìn sang các chất liệu tự nhiên như một lựa chọn nghiêm túc, thay vì đổi theo cảm tính.
Cách chọn nếu muốn thử thảm vật liệu tự nhiên
Nếu quyết định thử, nên xác định trước kiểu bài tập mình theo đuổi thường xuyên nhất. Tập Vinyasa hay các bài chuyển động nhanh, đổ mồ hôi nhiều, nên ưu tiên thảm phủ nút bần trên nền cao su, vì độ bám tăng theo độ ẩm. Tập Hatha nhẹ nhàng hơn, ít mồ hôi, thảm cao su tự nhiên thuần hoặc thảm đay đều phù hợp.
Về độ dày, thảm cao su tự nhiên thường đã có độ đàn hồi tốt sẵn nên không cần chọn quá dày như thảm TPE, khoảng 4 đến 5mm là đủ êm cho hầu hết người tập. Nên kiểm tra kỹ nguồn gốc cao su, ưu tiên sản phẩm ghi rõ xuất xứ và không pha trộn nhựa tổng hợp quá nhiều dưới danh nghĩa “tự nhiên”, vì đây là điểm một số sản phẩm trên thị trường hiện chưa minh bạch.
Chất liệu thảm cuối cùng chỉ là một phần của việc tập luyện. Thảm tốt giúp buổi tập thoải mái hơn, nhưng không thay thế được việc lắng nghe cơ thể mỗi ngày trên tấm thảm đó, dù nó được làm từ gì.
